Müzik dünyası özellikle 50’lerin sonrasında hızla dönmeye başladı, müziğin gelişimine ve tarihsel sürece baktığınızda bu dönüşe ivme kazandıran ya da arada sırada yön değiştirmeyi başaran ciddi kırılım noktaları var. (Bkz: Mihenk Taşı) Her ne kadar kâğıt üzerinde çok başarılı duran bir grup olmasa da şüphesiz ki Joy Division bu noktalardan birini oluşturuyor. Etiket insanları gibi konuşursam “76-77 gecesi parlayan Punk’ın, 80 sonrasında Post-Punk’a dönüşümü en somut olarak Joy Division üzerinde görülebilir” şeklinde grubun durduğu yeri özetleyebilirim. Müziklerindeki atmosfer ile Ian Curtis’in muhteşem vokali birleştiğinde ortaya çıkan şarkılar her daim ürpertici.

Ian Curtis öldükten sonra yayınlanan Closer albümünün sondan bir önceki şarkısı olan The Eternal da bu müziğin ve vokalin tepe noktalarından birisini oluşturuyor. Ne zaman dinlesem “Ian Curtis öldükten sonra kaydetmiş olabilirler mi?” gibi garip bir düşünceye kapılıyorum, şarkı tam da ölüm gibi, ölümün tüm gerginliği ve dinginliğini aynı anda barındırıyor.

Başlıktaki Kings of Convenience kısmına gelirsek, pek tabi ki Norveç’li bu güzel insanlar için “Joy Division etkilerinin görüldüğü grup” diyemeyiz. İlla ki bir etki arayacaksak Belle and Sebastian daha yakın bir taştır, çevresinden tur atabiliriz. Kings Of Convenience’ı buraya getiren yapmış oldukları o harika The Eternal coverıdır. Coverlara tepkili ve gergin yaklaşırım, sevdiğim şarkıların farklı yorumlarını dinlemek bile istemeyecek kadar kapalıyımdır bu konuda ama bu adamlar ne yapsa dinleyeceğimden tereddütsüz dinledim The Eternal’ı ve yeni bin yılın en güzel insanlarının yaptığı bu harika şeyi aylardan beri dinliyorum, öyle ki paylaşma ihtiyacı duydum.

Kings of Convenience şarkıyı coverlarken tamamen farklı bir boyuta sokmuş diyebiliriz, daha çok temiz tonlardaki gitarlar ve arada bozuk atan müziğe Erlend’ın eşlik ettiği vokal var, ancak temele döndüğünüzde ve sözlerin üzerinden geçtiğinizde pek bir fark göremiyorsunuz. Ruh dediğimiz ve şarkıya asıl kimliğini veren o 21 gramlık özü korumuş, aradan geçen onca zamana rağmen şarkının ölmediğini farklı bir vokal ve enstrüman aracılığı ile yeniden belirtmişler.

Aslında şarkıyı sadece anlatacaktım ama Mü-Yap’a tepki olarak bir de Rapid’e atayım dedim, buyurun buradan indirin, dinleyin..

Aylar önce bir şarkı dinledim üstüne bir de videosunu izledim…

Video mu şarkı için yapılmış, şarkı mı video için hazırlanmış ayırt edemedim..

Aylar önce dinleyip, izlediğimi neden şimdi yazmayı akıl ettim ?

Bilemedim…

Tüm ayda yaşamayı seçenlere ithafen dinlenmesi temennisiyle:

Kwoon’dan “I lived on the moon”

Wristcutters: A Love Story diye bir film var, bu parçayla açılan. Son zamanlarda izlediklerim arasında en iyi başlangıç, en trajik ve sarsıcı giriş bu filmde. Çünkü Tom Waits’in o viski kokan, nodüllü sesi sevgilisine şöyle diyor: “Ölü ve hâlâ çok güzelsin… sonsuza dek…”

2004 yılında Waits, Red Drum diye bir albüm çıkarma kararı alır. Daha sonra albümün ismini Real Gone olarak değiştirir. Çok şarkılı, ritmik ve elbette efsane bir albüm olur bu. 15 şarkılık albümün en kritik noktasına, yani 8. sırasına konuşlanmış olansa Dead and Lovely’dir; santraya slow bir başyapıt yerleştirilmiştir. Diyeceğim, bir çingene düğününden çıkıp bir morga girdiğinizi düşünün ve bunun içine biraz da hayalkırıklığı katın.  Onu umarsızlık, sınıf bilinci, çaresizlik ve aşk ile marine edin. Sonra soğuk servis.. Şefin tavsiyesi.

Dead and Lovely’nin, benim kişisel tarihimdeki yeri bambaşkadır. Filmden çok önce, Hang Down Your Head ile birlikte yüreğimde taht kuran bu olağanüstü güzellik için bir şeyler söyleme zamanım da geldi işte…

Siz, dünyanın en güzel kadınını bilir misiniz…  O, apartman topuk ayakkabıları ile “tak… tak..” diye inletir taş zemini. Kırmızı elbisesinin içinde, kontrbası kanatan o melodiyle bir kuğu gibi süzülür. Ruju da, gözdipleri de, düşleri de kırmızıdır. Taş plakta Tom Waits, taş soğukluğunda Dead and Lovely, denize taş fırlatan bir çocuk heyecanıyla o en güzel kadın… eczane kokusu arasından kendisine mezarlığa kadar eşlik edecek zombi sevgilisini bekler de durur. Gözlerinin yerinde metal iki Smith Wesson namlusu; aklında ise enjektörlerle dolu bir taş sahilde sevgilisiyle uyuma fikri vardır. Manik-depresiftir. Tüm ilişkileri sıvılaştıran bir yantesir taşıyarak gülümseyen Waits ile, üç kişi, bir şişe Jim Beam’in açılışındaki sese koşarlar. Bir tren istasyonunun en izbe köşesine… Uzun bir şiirin en yalnız dizesine koşarlar ve sonra aşağıya atarlar kendilerini.

Evet bu şarkıda intiharlar gizlidir. Kulakları kanatan bir kendini bilmezlik, bir ego, bir katliam sevdası. Ne zaman bir yerde Dead and Lovely çalarsa, orada ben eksilirim ve kendimi tamamlayacağım yerlerime kamikazeler düşer. En güzel kadını da bulamam. En güzel kadın umrumda bile olmaz. Bir şarkı ve bir ömür de böyle, güzel ve ölü, biter. Biter işte..

firat@tramvayduragi.com

Varlığının yanında tüm sözler ^hiç^

Dünyanın tüm zamanları seni anlatıyor bana

Ne zaman anımsamaya başlasam ; önce gözlerimden başlıyorum gülmeye sonra kocaman bir ağız oluncaya dek yüzüm çoğalarak devam ediyor gülümsemem… oysa eskiden çok eskiden dediğimiz günlerden kalma bir imge..bir kuş kanadı , bir su damlası gibi bir iz sadece..bir iz… ve arkasında kocaman gülücükler saklanmış .. şimdi zihnim almıyor ben o günlerde nasıl taşıdım bu kahkahayı içimde…

Oysa hep dumanlıydı soruları.. gözlerimi yakarlardı da boğazımdan ses çıkmazdı.. ardına bakmayı denediğimde duman ahenkle yerini kamaşan bir şey’e bırakırdı… öyle kamaşırdı ki gözlerim o’nun ne olduğunu görmeyi belki de gerçekten hiç başaramadım..

İçimin baş kişisi en gür sesiyle bağırıyordu –ki öyle pek konuşmazdı o günlerde de; sonradan iyice ünsüz kaldı- “özlemek hiç bu kadar huzur vaat etmemişti” … diğerleri de başka hiçbir konuda anlaşamadıkları halde; bu seste paydayı oluşturuyorlardı cılız sesleriyle..

Gözlerime bakıyordum .. pencereden izliyordum gözlerimden başlayarak yüzümün kıvrımlarını… o’na yakalanır yakalanmaz yaşayan bir bedene dönüşüyordu gözlerim… ve gözlerimin tam ortasına yerleşmiş o iki kan damlasından kancalı soru işaretlerinin yerini iki yıldız alıyordu.. yakından baksanız göremezdiniz.. içimdeki yeryüzünü ise aydınlatan tek onlardı.. o güne dek çakıl taşlarından medet uman yeryüzüm bu iki yıldızına bağlanmışlardı en kısa sürede.. isimlerini bile yazmışlardı üstlerine avi ile habi.. yani uykusuz mandıra ile bulut şarküteri.. onlar da gerçek miydi hiç bilemedim ki…

Anlatılacak ne çok şey vardı .. ve anlatılacak ne çok hiçlik… iç duvarlara yazdılar her sözü.. ve kapıyı ardına dek kapadılar…

Tek gülümseme.. zaten biz hep dudağımızdan sarkan gülümsemenin gölgesinde konuşmamış mıydık…

Ve biliyordum şimdi bildiğim gibi , gerçek olmadığımı… bu olamayışa ellerimi küçük kılarak kendimin ve o’nun biçim verdiğini..

Elimdeki fincanı gösterdim sana ; içini bir H. İle doldur , diye..

Bilmiyordum bir merdiven olduğunu istediğimin..

Bir merdiven ki

ancak bir basamağında durulurken görülebiliyordu

bir üstteki basamağı.

O günlerde bunu hiç bilemezdim.

Parmağımı uzatıyor, duvara çiziyorum yüzünü.. gölgeler..

Bir gölgenin gözünün içinde kendi yüzümü görüyorum.

Öyle kıpırtısız , öyle durgun bir yüz; hareket eden bir parmağın peşinde.

Bir fincanda ısıtıyorum ellerimi,

bir anahtar deliğinden süzülebilecek denli küçültüyorum seni..

Akşamları bu evde karşılıyorsun beni,

dudaklarını oynatma…

songul@tramvayduragi.com

Düş ses Jeff Buckley’in ölümünden önce çıkmış tek solo albümü Grace’in gülü.. Benim için herhangi bir parça olmayan, olamayan, olamayacak olan parça ki; “uykunun ölümle ebob’u: seslenen sesin bir başka sesi sessizleştirmesi.
Enjektörden korkanların, çöp şiş yiyememesi.. bu parçada parçalandı 13 kez evren. bu şarkıda melek, halesine kavuştu. öldü.” gibi melankolinin dibine fa minör vurulmuş herhangi bir ân’ı anımsatıyor her dinlenişinde.

İnsan, neticesinde eti ile kemikleri arasına “duygu” sığdırılmış bir canlı. Geçen zamanın, duyguları değiştirmesi de bu düzlemde gayet olası. İşte tam da bu duygu sağanağıyla sizi ıslatan, “oh, love, well i’ll wait for you”dan sonra 13 kez aşığının adını anan Jeff’in sesiyle kurulanmak gibi bu parça.

Önceleri Jeff Buckley dinlemek ya da dinlememek vardı benim için. Şimdiyse Jeff’ten öncesi ve sonrası var. Leylak şarabı içmek, Hallelujah derken Leonard Cohen’i hiç anımsamamak, Dido’s Lament için o sesin bağışlayıcısına teşekkürler sunarken, onu buradan alan nehrin her damlasına lanet okumak var..

Özleyen, özleten bir adam olarak kalacak belki o hep ama; alâkasız bir günün zülfe*sinde kalkıp bana bacağım kalınlığında methiye düzdürebilecek kadar beni etkilemiş olmasına kızmak ile kızmamak arasında da zihnim mekik dokuyor.

Loop yerine kalpte açılan birkaç sekme arasında en temizini ayırıyorum ona. Ne yazıktır ki “O” da bir başka hayatta.

zülfe*: Gecenin sabaha yaklaştığı saatler.

firat@tramvayduragi.com

İnsan hayatında her zaman yapış yapış bir dönem vardır. Bu dönem belki de kişiliğimizin şekillenmesi için gerekli olan aşamaların en yorucusu ve sertidir. Hayatının büyük çoğunluğu müzik olan insanların “anlarını” müziklere bağlaması ve geçen yılları şarkılarla eşleştirmesi de kaçınılmaz olduğu için bu döneme atanan şarkılar da genellikle ağlak ama çok özel güzelliklerdir.

Benim için bu anlamda Faithless’ın Crazy English Summer parçasının yeri epey bir ayrı.. İyi hatırlıyorum ilk dinlediğimde gönderene olan sevgim beklenmedik boyutlara ulaşmış, vokali Dido zannetmiştim.. Daha sonra Zoe Johnston insanının bu melek sesini çıkarttığını öğrenip kendisi ile ilgili arayışlara girmiştim.. Şarkıyı her dinlediğimde yerimden oynar, duyduğum heyecanı nereye yönlendirmem gerektiğini bilemezdim, ve doğal olarak hatalı kararlara yol almam kaçınılmaz olmuştu, aldım o yolu, mutluyum! (gerekliydi)

Crazy English Summer, planlanmış ve önceden yazılmış şarkıların aksine içinde rastgelelik barındıran ve tüm zamanların en muhteşem vokallerinden birine sahip harika bir şarkı.. Vokalin söylediği her şey sanki o anda yaşanıyormuşçasına içten ve “size özel”. Şarkının içine kabul edildiğinizde üst üste onlarca kez dinleyebilir, eliniz başka şarkıya gitmeden hayatınızı gözden geçirebilirsiniz.
Geçmiş değiştirilemese de şarkılarla açılan zaman koridorundan geçip güzelliklerle anılabilir, hayatınızın en saçma anlarında bile harika bir şarkı kazanmış olmanın sevinci şimdiki zamanınıza yayılabilir, bunu gerçekten başarabilirsiniz.

Crazy English Summer’ın bulunduğu Outrospective albümü de bana göre Faithless’in başyapıtı. Benim Crazy English Summer’ı yakaladığım bu albümdebaşka bir hayat farklı bir anında albümden tamamen farklı bir şarkıyı kendisine uyarlayabilir. Eminim One Step Too Far’ı yaşayan hayatlar da vardır..

Şarkılar müzikal hayatlarda yaşanılan anlara denk gelir, kolay başlamaz ve çabuk bitmezler.. Onları anlamak “sadece müzik” dinlemenin çok ötesinde bir deneyim gerektirir..