2010’da Tiyatro

2010 yılının en çok konuşulan tiyatro oyunu ne yazık ki oynanamayan bir oyun oldu. Özen Yula’nın yazdığı “Yala Ama Yutma” oyunu Vakit Gazetesi’nin “ahlaksız” diyerek hedef göstermesi üzerine sahnelenemedi. Kumbaracı50 “yangın merdiveni” olmadığı gerekçesiyle kapatıldı. Baskılar nedeniyle bir oyun sahnelemedi, hem de İstanbul’un “Kültür Başkenti” olduğu yıl. (Yine aynı yıl Tophane Galerileri ve İdil Biret konseri basıldı.) Altıdan Sonra Tiyatro ekibinin oyunu olan “Fail-i Müşterek”te belirtilenden öğrendiğimiz üzere “yangın merdiveni yapıldı, mekân açıldı, ama aylar sonra baskı hala devam ediyor”.  İfade özgürlüğü ve farklılıklara duyarlı bir ülke için verilecek mücadelenin daha çok uzun bir yolu olduğunu fark ederek başladık yıla.

İstanbul Devlet Tiyatroları geçen sezon Boris Vian’ın “İmparatorluk Kuranlar” oyununu sahnelemeye başladı. Başarılı bulanlar da, hiç olmamış diyenler de oldu. Bu sezon başında da William Wharton’ın kitabına dayanan “Birdy” sürprizi geldi. “Profesyonel” geçen sezon başladığı başarılı yolculuğunu bu yıl da sürdürüyor. Bülent Emin Yarar ve Yetkin Dikinciler haklı olarak ödülleri topluyorlar. Devlet Tiyatroları’nın farklılaşma çabası gelecek için ümit vaat ediyor. Ancak bu sezon başlayan Irwin Shaw oyunu “Ölüleri Gömün” kalabalık kadrosuna, görkemli sahnelemesine rağmen didaktik metni ve kötü oyunculuklarıyla hayal kırıklığı yarattı, gerçek bir anti-militarist oyun izleme heyecanına kapılmıştık, ama olmadı.

Geçtiğimiz yıl iki Oğuz Atay yorumu sahneye kondu. Seyyar Sahne “Tehlikeli Oyunlar”ı, Erdem Şenocak’ın uyarlaması ve tek kişilik oyunuyla başarılı bir şekilde sahneledi -metinden çıkarılan bölümlere kıyamasak da beğendik. Ancak başka bir Oğuz Atay yorumu Ankara merkezli bir tiyatro olan Öteki Tiyatro’nun “Korkuyu Beklerken”i hiç de beklediğimiz gibi çıkmadı, kolaycı bir yöntemle sahneye konulan oyun Oğuz Atay severlerin hiç içine sinmedi. Ayrıca Seyyar Sahne edebiyat uyarlamalarına devam etti ve ediyor. Tezer Özlü’nün “Çocukluğun Soğuk Geceleri” romanından uyarlanan oyunu ve Fethiye Çetin’in öyküsünden uyarlama “Anneannem”i oynamayı sürdürüyor.

Bu sezon başında iki Shakespeare göründü sahnelerde. Biri Oyun Atölyesi’nin “Macbeth”i, diğeri Semaver Kumpanya’nın “Titus Andronicus”u. Macbeth, ilk oyunda İlker Aksum’un başının kılıçla yarılması nedeniyle çok konuşuldu. Titus Andronicus ise şiddeti sahneye taşımaları konusundaki cüretkâr tutumları nedeniyle merak uyandırdı.

Sezon başında Berkun Oya, 15 dakikalık bir oyun yazdı. “15 dakikanız varsa ‘Bomba’ patladığında orada olun” diyen oyun Garaj İstanbul ile başladığı yolculuğunu İKSV Salon’da sürdürüyor. (2011 başındaysa Krek Tiyatro, Santral’deki yeni yerinde olacak.)

Tiyatro Dot 2010’da da farklı bir çizgisi olduğunu seçtiği oyunlarla belli etti. “Shopping and F***ing”,“Punk Rock” ve Hakan Günday’ın kitabından uyarlama “Malafa” oyununu sahneledi. Ve devam ediyor.

Mahir Günşiray, Tiyatro Festivali’ne de katıldığı “Son Bir Kez”i yaz ortasında karşımıza çıkararak güzel bir sürpriz yapmıştı. Aslı Erdoğan, Bejan Matur, Beliz Güçbilmez, Ece Temelkuran, Murat Uyurkulak, Sâmil Yilmaz ve Ümit Kivanç’ın metinlerini başarılı bir şekilde birbiri içine geçiren oyun, yeni bir metin oluşturmakla kalmayıp başka bir dil de yaratmıştı. Benim 2010 içinde izlediğim en iyi oyun oldu “Son Bir Kez”.

Tiyatrotem 10.yaşını kutladığı geçtiğimiz yılda “Hakiki Gala” ve “Beraber ve Solo Şarkılar” oyunlarını sahneledi. “Hakiki Gala”, Şehsuvar Aktaş ve Ayşe Selen’in başarılı oyunculuklarıyla oldukça ilgi çekti. Oyunun yazarı Ayşe Bayramoğlu’na da Tiyatro Dergisi’nin düzenlediği 2010 Tiyatro Ödülleri’nde “En İyi Oyun Yazarı” ödülünü getirdi. Ayrıca Tiyatrotem “Nasıl Anlatsak Şunu” adlı oyunuyla ASSITEJ tarafından bu yıl 17. düzenlenen ASSITEJ Genel Kurul, Kongre ve Festivali’ne (World Congress and Performing Arts Festival for Young Audiences) davet edildi. 20-29 Mayıs 2011 tarihleri arasında Kopenhag-Malmö’de yapılacak olan festivale Türkiye’den 1965 yılından bu yana ilk kez bir topluluk davet ediliyor.

Farklı bir tiyatro deneyimi ile de buluştu izleyici 2010’da. Attis Tiyatrosu tarafından üretilen “Zincire Vurulmuş Prometheus,” 26-27-28 Temmuz tarihlerinde Rumeli Hisarı’ndaydı. Ancak oyunun çok dilli yapısı ve İstanbul’un çok sesli hali yüzünden izleyici için biraz zorlayıcı bir seyir oldu bu.

Tramvay Durağı olarak tiyatroya dair çok ilginç bir deneyim yaşadığımız yıldı aslında 2010. Tiyatro üzerine laf etmemizin haddimize olmadığı sıkça dile getirildi diyeceğim, ancak dile getirmek sanırım biraz hafif bir tabir. İfade özgürlüğü ile başladığım yazıya ne yazık ki aynı şekilde son vermek zorundayım. Hakarete uğradık, tehdit edildik. Bütün bunlar bir oyunu beğenmediğimiz için oldu. Anlaşılan hoşgörü için de uzun bir yol var önümüzde.

Bunlar benim yakalayabildiklerim, 2010 yılı oyunlarının geniş bir listesine şuradan ulaşabilirsiniz.

2010 Afife Jale Ödülleri

Yılın En Başarılı Prodüksiyonu

Kafes – İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları

Yılın En Başarılı Yönetmeni

Hakan Çimenser – İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu

Bülent Emin Yarar – Profesyonel (İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu

Defne Halman – Quintet – Bir Dönüşün Beşlemesi (Tiyatro Pera)

Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu

Çağlar Yiğitoğulları – Mefisto (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)

Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu

Senan Kara – Kafes (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)

Yılın En Başarılı Müzikal Ya Da Komedi Erkek Oyuncusu

Mert Turak – Kabare (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)

Yılın En Başarılı Müzikal Ya Da Komedi Kadın Oyuncusu

Zerrin Tekindor – Vahşet Tanrısı (İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Müzikal Ya Da Komedi Erkek Oyuncusu

Beyti Engin – Sokağa Çıkma Yasağı (Bakırköy Belediye Tiyatroları)

Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Müzikal Ya Da Komedi Kadın Oyuncusu

Kadriye Kenter – Cimri (Kenter Tiyatrosu)

Yılın En Başarılı Sahne Tasarımcısı

Işın Mumcu – İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Yılın En Başarılı Giysi Tasarımcısı

Şirin Dağtekin Yenen – Aşk Sözleri (Aysa Prodüksiyon)-Kuzguncuk Türküsü(İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Yılın En Başarılı Sahne Müziği

Tolga Çebi – ”7” Şekspir Müzikali (Oyun Atölyesi)

Yılın En Başarılı Işık Tasarımcısı

Akın Yılmaz – İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Author: Nezaket Kartal

Share This Post On

1 Comment

  1. Tiyatronun yıl sonu karnesi niteliğinde harika bir çalışma olmuş. Tebrikler.

Submit a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir